درباره تیروئید بیشتر بدانیم

تيروئيد غده اي است به پروانه ای شکل در جلوي گردن در قسمت پايين حنجره و بالاي استخوانهاي ترقوه، تيروئيد دو نوع هورمون  T4 و T3  را ترشح میکند.كار اين هورمون ها تنظيم چگونگي مصرف و ذخيره انرژي در بدن است. در حقيقت  وظیفه تيروئيد  تنظيم سوخت و ساز بدن مي باشد.

کم کاری و پرکاری تیروئید باعث ایجاد اختلالات بسیاری در بدن میگردد.

از آنجا که این اختلالات در بدن ایجاد کننده مشکلات بسیاری هستند،لذا آگاهی از این موضوع برای هر شخصی بسیار واجب است،چه بسا تشخیص و درمان به موقع بیماری های تیروئید باعث جلوگیری از بسیاری از بیماری ها از جمله چاقی کم کاری تیروئید گردد.

آنچه غده تیوئید را در بدن مهم میکند وظیفه ویژه ای است که به عهده این غده گذاشته شده که همان کنترل فرآیند سوخت وساز بدن است است.اختلال در کار تیروئید به دو صورت پرکاری و کم کاری خود را نشان میدهد.

پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism)

هیپرتیروئیدیسم شرایطی است که در آن غده تیروئید شما مقادیر بالایی از هورمون تیروکسین را ترشح می کند، علائم هیپرتیروئیدیسم عبارتند از:

•    به صورت معنی داری متابولیسم بدن شما بالا می رود.
•    می تواند سبب کاهش وزن ناگهانی شما شود.
•    ضربان قلبتان را تند یا نامنظم می کند.
•    افزایش تعریق خواهید داشت.
•    با عصبانیت یا کج خلقی روبرو خواهید شد.

راه های درمانی متفاوتی جهت درمان هیپر تیروئیدیسم وجود دارد. پزشکان از داروهای ضد تیروئید و ید رادیو اکتیو جهت کاهش تولید هورمون های تیروئید استفاده می کنند گاهی اوقات درمان هیپرتیروئیدیسم شامل جراحی و در آوردن قسمتی از غده تیروئید شماست

نشانه های پرکاری تیروئید

نشانه های پرکاری تیروئید:

•    کاهش وزن ناگهانی حتی در زمانی که اشتهای شما و برنامه غذایی تان نرمال است و یا حتی افزایش غذای مصرفی هم داشته اید.
•    افزایش ضربان قلب به طور عادی بیش از 100 ضربه در دقیقه ،ضربان قلب نامنظم و فشار قلب
•    افزایش اشتها
•    عصبانیت و کج خلقی
•    لرزه که معمولا در دست ها و انگشتان دیده می شود.
•    تعریق
•    تغییر در الگوی دفع مدفوع به خصوص افزایش دفع مدفوع
•    خستگی و ضعف ماهیچه
•    اشکال در خواب

علل متعددی مانند بیماریGraves یا بیس داو، گواتر سمی، بیماری Plumer یا تیروئید چندگره ای سمی و التهاب غدد تیروئید می تواند سبب بیماری هیپر تیروئیدیسم شود.

•    بیماری گرویز ( Graves): در این بیماری که یک اختلال اتوایمیون است آنتی بادی ترشح شده توسط سیستم ایمنی سبب تحریک غده تیروئید و تولید مقادیر بالای T-4می شود. این علت یکی از رایج ترین علل ایجاد هیپرتیروئیدیسم است در شرایط عادی سیستم ایمنی آنتی بادی ها را جهت محافظت بدن در مقابل ویروس ها، باکتری ها و سایر مواد خارجی که بدن را مورد تهاجم قرار داده اند استفاده می کند، در بیماریGravesآنتی بادی ها به اشتباه به غده تیروئید شما و گهگاه به بافت های پشت چشم شما(Gravesopthalompathy) یا به پوست شما (Gravesdermopathy) به خصوص پوست ناحیه ساق پا حمله می کنند، دانشمندان در مورد بیماری Graves  و علت ایجاد آن مطمئن نیستند اما زمینه ژنتیک را در آن موثر می دانستند.

عوارض پرکاری تیروئید چیست؟

•    مشکلات قلبی: یکی از جدی ترین مشکلات هیپرتیروئیدیسم درگیر کردن قلب است که شامل افزایش ضربان قلب و ضربان نامنظم قلب است که این عوارض با درمان مناسب قابل درمان هستند.

•    شکنندگی استخوان: هیپر تیروئیدیسم درمان نشده می تواند سبب ضعف و شکنندگی استخوان ها (استئوپروز) شود مقاومت استخوان های شما تا حدی به مقدار کلسیم و سایر مینرال های موجود در آن ها بستگی دارد مقادیر بالای هورمون تیروئید توانایی بدن برای نگهداری کلسیم در استخوان ها را ضعیف می کند.

•    مشکلات چشم: افرادی با بیمای چشمی Gravesدچار مشکلات چشمی مانند بیرون زدگی ، قرمزی و یا تورم ،حساسیت به نور ،دید تار و دید دوتایی می شود.

•    پوست قرمز و متورم: در بعضی موارد نادر افرادی با بیماری پوستی Gravesپوست تحت تاثیر قرار می گیرد و سبب قرمزی و تورم پوست به خصوص در ساق و کف پا می شود.

•    تیروئید سمی: هیپر تیروئیدیسم می تواند شما را در خطر تیروئید سمی قرار دهد و به صورت ناگهانی علائم را شدت  دهد و منجر به تب، افزایش ضربان قلب و گاهی اوقا ت سبب هذیان گویی شود، اگر این علائم را دیدید سریعا در پی درمان باشید.

رژیم غذایی مناسب پرکاربی تیروئید

•    توصیه می شود افراد مبتلا به پرکاری تیروئید از  یک رژیم غذایی غنی از غلات کامل، منابع پروتئینی عاری از چربی ،  میوه و سبزیجات پیروی کنند.  مصرف مقادیر فراوان از سبزیجات و میوه جات تازه مفید است. همچنین با پزشک معالجتان در مورد مصرف مولتی ویتامین ها مشورت کنید.  اطمینان کسب کنید که مقادیر فراوانی از غذاهای غنی از آنتی اکسیدانها از جمله سلنیوم را دریافت می کنید.

……….

كم كاري تيروئيد

وقتي تيروئيد به اندازه كافي هورمون ترشح نكند فرد دچار كم كاري تيروئيد مي شود. كم كاري شايعترين فرم بيماري هايي تيروئيد است. در خانم ها بيشتر از آقايان ديده مي شود و با افزايش سن افزايش مي يابد.

علائم كم كاري تيروئيد

نشانه هاي كم كاري تيروئيد بسيار متفاوتند. ممكن است يك فرد دچار كم كاري تيروئيد باشد و علامتي نداشته باشد و برعكس فرد ديگري علائم بسيار شديد داشته باشد. كم كاري تيروئيد معمولاً تدريجاً ايجاد مي شود. براي همين در ابتدا علائم خفيف است و با پيشرفت بيماري علائم شديدتر مي شود. به همين علت گاهي بيماران به طور اتفاقي تشخيص داده مي شوند.

نشانه های کم کاری تیروئید

نشانه هاي كم كاري تيروئيد به طور كلي عبارتند از:

نشانه هاي پوستي : پوست خشك و ضخيم مي شود. تعريق كاهش پيدا مي كند. موها نازك يا خشن و شكننده مي شوند. ابروها مي ريزند و ناخن ها زود مي شكنند.

نشانه هاي چشمي: كم كاري تيروئيد مي تواند منجر به پف آلود شدن و تورم اطراف چشم شود. ولي علائم خيرگي نگاه و بيرون زدگي چشم مربوط به پركاري تيروئيد است كه گاهي حتي با درمان بيماري تيروئيد هم چنان باقي مي ماند.

نشانه هاي قلب و عروق: كم كاري تيروئيد باعث كاهش ضربان قلب و كاهش انقباض عضله قلب مي شود كه در نهايت منجر به كاهش عملكرد قلب مي گردد. در نتيجه فرد به دنبال فعاليت بدني دچار خستگي و تنگي نفس مي شود. (به اصطلاح نفس كم مي آورد). اين علائم در كسي كه بيماري زمينه اي قلب دارد مي تواند شديد شود.

از طرفي كم كاري تيروئيد منجر به افزايش خفيف فشار خون و كلسترول خون مي شود.

نشانه هاي تنفسي: كم كاري تيروئيد باعث ضعف عضلات تنفسي مي شود. در نتيجه عملكرد ريوي كاهش مي يابد. بنابراين احساس خستگي و ضعف، تنگي نفس به هنگام فعاليت بروز مي كند. كم كاري تيروئيد مي تواند باعث تورم زبان و تارهاي صوتي شود در نتيجه فرد صداي خشن پيدا مي كند و در خواب ممكن است دچار توقف هاي كوتاه تنفسي شود. در نتيجه فرد خواب راحتي ندارد و صبح با احساس خستگي بيدار مي شود و طول روز خواب آلود است.

نشانه هاي دستگاه گوارش: كم كاري تيروئيد حركات دستگاه گوارش را آهسته مي كند در نتيجه فرد دچار يبوست مي شود. كه در بعضي موارد مي تواند بسيار شديد باشد.

نشانه هاي دستگاه تناسلي: كم كاري تيروئيد در خانم ها منجر به اختلال قاعدگي مي شود. كه از قاعدگي هاي كوتاه با فواصل طولاني تا قاعدگي هاي شديد و با فاصله كم متغير است. گاهي حتي منجر به قطع قاعدگي مي شود. اين اختلالات مي تواند بارداري را با مشكل روبرو كند و گاهي افراد باردار كه دچار كم كاري تيروئيد هستند با افزايش ريسك سقط جنين روبرو هستند.  البته درمان اين خطر را كاهش مي دهد.

تشخيص كم كاري تيروئيد

با انجام آزمايش خون تشخيص داده مي شود. اولين قدم اندازه گيري هورموني است كه از هيپوفيز براي تحريك ترشح هورمون هاي تيروئيد، توليد مي شود. اين هورمون TSH نام دارد. البته براي افزايش وقت تشخيص مي توانيم هورمون تيروئيد را هم اندازه بگيريم. فردي كه دچار كم كاري تيروئيد است سطح هورمون TSH او بالا مي رود.

درمان كم كاري تيروئيد

كم كاري تيروئيد با جايگزين كردن هورمون تيروئيد درمان مي شود. قرص هاي تيروئيد كه همان هورمون تيروئيد T4 هستند معمولاً به صورت خوراكي يك بار در روز و با شكم خالي استفاده مي شوند. در بهترين حالت خوب است قرص تيروئيد را صبح ها يك ساعت قبل از صبحانه بخورند. معمولاً پس از شروع درمان در عرض دو هفته بيمار احساس بهبودي مي كند ولي براي برطرف شدن كامل علائم گاهي تا چند ماه فرصت لازم است. تغيير دوز دارو بايد حتماً زير نظر پزشك باشد و سرخود نبايد دارو را قطع يا كم و زياد كرد.

پزشك وقتي داروي تيروئيد (لووتيروكسين) را شروع مي كند معمولاً ۶ هفته بعد آزمايش مجدد مي دهد تا دوز مناسب دارو را پيدا كند. وقتي دوز مناسب داروي تيروئيد مشخص شد بيماران مي توانند ساليانه آزمايش بدهند. گاهي اوقات براساس شرايط بيمار لازم است دوز دارو تغيير كند كه اين كار با توجه به آزمايش و توسط پزشك انجام مي شود. مثلاً گاهي بيماري تيروئيد تشديد مي شود يا در شرايط حاملگي لازم است دوز دارو را افزايش دهيم. مصرف بعضي داروها مثل قرص هاي كلسيم، آهن، آنتي اسيدهاي حاوي آلومينيوم مي تواند در جذب اختلال ايجاد كند. و بايد در زمان متفاوتي از قرص تيروئيد خورده شود.

گاهي اوقات به دنبال كاهش وزن يا افزايش سن لازم است دوز داروي تيروئيد كاهش يايد.

كم كاري بدون علامت تيروئيد

گاهي اوقات كم كاري تيروئيد بسيار خفيف و بدون علامت است. در اين شرايط مي توان درمان نكرد هر چند بعضي معتقدند كه اگر اين كم كاري خفيف همراه با گواتر (بزرگي تيروئيد) باشد يا يك سري علائم غيراختصاصي مثل يبوست، خستگي، افسردگي وجود داشته باشد بهتر است درمان شروع شود.

توصیه و درمان های طبیعی کم کاری تیروئید

۱. تغذیه مناسب داشته باشیم

۲. مصرف پروتئین را افزایش دهیم 

۳. مصرف چربی‌های سالم را فراموش نکنیم 

۴. مصرف مواد مغذی را برنامه غذایی خود بگنجانیم 

۵. از مواد غذایی فاقد گلوتن استفاده کنیم 

۶. مصرف خوراکی‌های ایجادکننده‌ی گواتر را محدود کنیم

۸. حساسیت‌های غذایی را جدی بگیریم 

۹. با باکتری‌های مفید روده دوست باشیم 

۱۰. با خوردن غذاهای کامل (فرآوری نشده)، التهاب‌های خاموش خود را درمان کنیم 

۱۱. عملکرد غده آدرنال را ارزیابی کنیم 

۱۲. عوامل استرس‌زا را شناسایی کرده و تمرینات آرامش‌بخش انجام دهیم

۱۳. از دمنوشها و گیاهان دارویی طبیعی بهره ببریم     

در آخر باید بدانیم کم کاری و پرکاری تیروئید هر دو قابل درمان و کنترل هستند.در باره عملکرده غده تیروئید به هیچ عنوان نباید کوتاهی و بی توجهی کرد

برای مشاوره و اطلاعات بیشتر میتوانید با شماره 09125941303 تماس حاصل فرمایید

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *